Hoe blijft de Rotterdamse haven bereikbaar nu personeelstekorten structureel toenemen? Vervolgonderzoek van Erasmus UPT, uitgevoerd in opdracht van SmartPort en Resilient Delta, laat zien dat de oplossing niet alleen ligt in meer capaciteit, maar vooral in slimmer organiseren, betere samenwerking in de keten en het verhogen van de transportprestatie per arbeidsinzet.
Bereikbaarheid onder druk door personeelstekorten
De haven wordt in toenemende mate geconfronteerd met tekorten aan chauffeurs en binnenvaartschippers. Vergrijzing en een teruglopende instroom in opleidingen versterken deze ontwikkeling. Tegelijkertijd leiden lange wachttijden bij terminals en congestie op de Maasvlakte tot lagere arbeidsproductiviteit en hogere kosten. Zonder ingrijpen neemt de druk op het logistieke systeem verder toe, met het risico dat een breekpunt ontstaat in de bereikbaarheid van de haven en het achterland.
Nieuwe blik: transportprestatie per arbeidsinzet
Waar bereikbaarheid traditioneel wordt afgemeten aan vervoersvolume of werkgelegenheid, introduceert dit onderzoek een andere invalshoek: de transportprestatie per arbeidsinzet. Deze indicator maakt inzichtelijk hoeveel tonkilometers met één uur arbeid worden gerealiseerd en laat zien hoe efficiënt de logistieke keten daadwerkelijk functioneert. De kernvraag daarbij is hoe met minder mensen dezelfde of meer goederen kunnen worden vervoerd.
De huidige ontwikkelingen dragen hier niet aan bij. Het wegvervoer neemt een steeds groter aandeel in de transportprestatie voor zijn rekening, terwijl juist daar de personeelstekorten het grootst zijn. Oplopende wachttijden en inflexibele processen drukken bovendien op de productiviteit van zowel wegtransport als binnenvaart en zorgen voor extra werkdruk bij planners.
Grootste doorbraak zit in samenwerking en sociale innovatie
Samen met ketenpartijen zijn 25 oplossingsrichtingen geïnventariseerd. De meeste daarvan zijn op relatief korte termijn uitvoerbaar en kennen een hoge acceptatiegraad. Opvallend is dat niet technologische innovaties, maar juist sociale innovatie en betere samenwerking in de keten de grootste impact kunnen hebben. Betrouwbaar en voorspelbaar transport vraagt om gezamenlijke keuzes, integrale capaciteitsplanning en een overkoepelende strategische doelstelling. Hier is een sterke regierol voor nodig, maar ook een proactieve rol van alle schakels in de logistieke keten.
Van modal shift naar integraal organiseren
Om de transportprestatie op peil te houden, is meer inzet nodig van modaliteiten waarmee op grotere schaal kan worden vervoerd. Daarnaast moeten logistieke processen beter op elkaar worden afgestemd en wachttijden structureel worden teruggedrongen. Het onderzoek benoemt hiervoor zes samenhangende collectieve actielijnen, waaronder het direct doorzetten van containers via de binnenvaart naar achterlandhubs, datagedreven corridorplanning, een inclusieve arbeidsmarkt en het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden voor werken met autonome voer- en vaartuigtechnologie.
Naar een collectieve uitvoeringsagenda
Er is niet één oplossing voor het personeelstekort. De effectiviteit van de havenlogistieke keten vraagt om collectief denken én doen. De voorgestelde indicator transportprestatie per arbeidsinzet kan partijen helpen om vanuit de schaarste aan arbeid andere afwegingen te maken en gezamenlijk concrete stappen te zetten richting een toekomstbestendige en bereikbare haven.
Download hier het volledige onderzoeksrapport
Meer informatie
Neem voor meer informatie over dit onderzoek contact op met Sophie Broere, projectontwikkelaar bij SmartPort of Dr. Maurice Jansen, onderzoeker bij Erasmus UPT, Centre for Urban, Port and Transport Economics.
